Çorum’un Boğazkale ilçesindeki Hattuşa ören yerinde yürütülen kazılarda bulunan çivi yazılı bir tablet parçasının, dünya diplomasi tarihinin en önemli belgelerinden Kadeş Barış Antlaşması‘nın nüshalarından birine ait olduğu belirlendi. Hitit kral sarayının bulunduğu Büyükkale’de keşfedilen parçanın antlaşmanın Akadça çivi yazılı nüshalarından birinin ön yüzüne ait olduğu, yaklaşık bir yıl süren bilimsel incelemeler sonucunda anlaşıldı.
- Tablet parçası, Büyükkale’deki “E” binası yakınlarında bulundu ve bir yıl boyunca incelendi.
- Parça, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasındaki Kadeş Barış Antlaşması’na ait çıktı.
- Keşif, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde duyuruldu.
Araştırma ne ortaya koyuyor?
Yeni bulunan parçada, antlaşmanın 12-20. maddelerinde ele alınan ve iki ülkeden kaçarak diğerine sığınan insanlara yönelik muameleyi düzenleyen hükümlere ait satırlar yer alıyor. Kırık ve eksik bölümleri bulunan metnin okunabilen kısımlarında Mısır ve Hatti ülkelerinden kaçan kişilerden söz edilirken, evlerin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler de bulunuyor.
Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısırca metni Mısır’daki tapınak duvarlarına hiyerogliflerle işlenmişti. Akadça metnine ait kil tablet parçaları ise Hattuşa’da 1906-1912 yılları arasındaki ilk dönem kazılarında ortaya çıkarılmış, İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarına girmişti. Yeni keşif, antlaşmanın Hattuşa’daki kil tablet nüshalarının tamamlanmasına yönelik çalışmalara katkı sağlıyor.
Neden önemli?
Kadeş Barış Antlaşması, tarihte bilinen en eski yazılı barış antlaşmalarından biri kabul ediliyor. Bakan Ersoy, yeni parçanın bir ülkeden diğerine sığınan insanlara yönelik muameleyi düzenleyen hükümlere ait satırlar içerdiğini belirterek şunları söyledi: “İnsanların evlerinin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler, binlerce yıl öncesinden bugünümüze güçlü bir mesaj taşıyor. 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde kamuoyuyla paylaştığımız bu kıymetli keşif, Anadolu’nun barış ve diplomasi tarihindeki köklü yerini bir kez daha ortaya koyuyor.”
Büyükkale’de sürdürülen kazılarda, antlaşmanın eksik kalan diğer parçalarının da bulunması hedefleniyor.