Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nden Emir Alapala ve Dilara Türkeş, Alzheimer hastalarının bilişsel işlevlerini desteklemeyi amaçlayan giyilebilir akıllı kolye ReminiScent ile 2026 James Dyson Ödülü Türkiye Ulusal Kazananı seçildi.
Ultrasonik atomizasyon teknolojisi kullanan ReminiScent; hastanın sevdiği ve tanıdık kokuları gün boyunca belirli aralıklarla mikro dozlarda yayarak hafıza merkezlerini uyarmayı hedefliyor. Kolye üzerindeki kan grubu ve acil durum iletişim bilgileri de beklenmedik bir kriz veya kaybolma durumunda çevredekilerin hastanın yakınlarına hızlıca ulaşmasına yardımcı oluyor.
16×16 mm devre kartı ve 113 kHz atomizer
Ergonomik ve silindirik bir akıllı kolye olarak tasarlanan cihaz; 16×16 mm boyutlarında özel bir devre kartı, STM32 mikrodenetleyici ve 113 kHz piezoelektrik atomizer içeriyor. Sistem, sıvı kokuyu ısı kullanmadan mikroskobik soğuk buhara dönüştürüyor; saatte bir kez 15 saniye çalışıp ardından derin uyku moduna geçiyor. Bu mikro dozlama yaklaşımı hem enerji ve sıvı tüketimini azaltıyor hem de koku reseptörlerinin yorulmasını önlüyor.
Mekanik tasarım sürecinde Rhino 8, KeyShot ve Fusion 360 kullanıldı; farklı 3D baskı prototipleriyle donanım entegrasyonu, mini sıvı haznesi ve elektromekanik uyumluluk test edildi. Çıkarılabilir gövde ve modüler pamuk sistemi sayesinde bakım verenler farklı koku kartuşları arasında kolayca geçiş yapabiliyor.
Fikir bir nergis kokusuyla doğdu
ReminiScent fikri, ekip üyelerinden birinin annesinin nergis kokusuyla gençliğine dair anıları hatırlaması üzerine şekillendi. Proje, koku duyusu ile beynin hafıza merkezi arasındaki doğrudan nörolojik bağlantıdan yola çıkıyor. Jüri üyesi ve Acıbadem Üniversitesi Dekanı Prof. Dr. Ata Akın, teknolojinin non-invazif, ilaç içermeyen ve sürekli kullanıma uygun yapısıyla dikkat çektiğini belirtti.
Ulusal ikinciler: Uni-Grip ve Desmos
Bu yılın ulusal ikincileri ODTÜ’den Barış Arman Karakaş’ın geliştirdiği Uni-Grip ile İstanbul Bilgi Üniversitesi’nden Sidal Karaytuğ’un geliştirdiği Desmos oldu. Uni-Grip, çıkarılabilir el yönlendirme desteği sayesinde tek bir paramediğin servikal boyunluğu hastaya uygulamasına olanak tanıyor. Desmos ise LoRa radyo teknolojisiyle afet bölgelerinde altyapıdan bağımsız, kendi kendini iyileştiren bir mesh iletişim ağı kuruyor.
ReminiScent, Ulusal Kazanan olarak 5.000 Sterlin ödülün sahibi oldu. Üç icat da 30.000 Sterlinlik ödül için uluslararası aşamaya ilerleyecek. Dyson mühendislerinden oluşan küresel ekibin seçeceği uluslararası İlk 20 listesi 14 Ekim’de, James Dyson’ın seçeceği uluslararası kazananlar ise 4 Kasım’da açıklanacak.
Ekip, bir sonraki aşamada kaybolma riskine karşı otonom konum takibini sisteme entegre etmeyi, daha kompakt bir mimari geliştirmeyi ve uzun vadede medikal sertifikasyon süreçlerini tamamlamayı hedefliyor.